فرق روشنفکر چپ با روشنفکر راست!

روشنفکر، یعنی کسی که چراغ فکرش روشن است. یعنی کسی که ‌اندیشه می‌روزد، اندیشه یعنی آزادی؛ و اندیشیدن نمی‌تواند در کنار مصحلت‌اندیشی‌های شخصی در معنای واقعی خود تحقق یابد.
فرق روشنفکر چپ با روشنفکر راست اما همان تفاوتی است که بین اندیشه چپ با اندیشه راست وجود دارد.
راست نظام موجود را تنها نظام مشروع وممکن می‌داند و در بهترین حالت موافق با اصلاحاتی جزئی در آن است. چپ اعتقاد دارد که نظام حاکم نظام ایده‌آل نیست و زندگی انسانی به شیوه دیگری ممکن است. او معتقد به ساختن دنیایی انسانی‌تر و عقلانی‌تر از آنچه که وجود دارد است.
انتقاد روشنفکر راست در خدمت حفظ وضعیت موجود است و انتقاد روشنفکر چپ در خدمت تغییر این موقعیت.

جدای از ویژگی‌های شخصیتی و خاستگاه خانوادگی روشنفکران، که به سختی می‌توان (ولی می‌توان) آن را گروهبندی کرد، منافع شخصی و موقعیت اجتماعی نیز یکی دیگر از شاخص‌های گروهبندی می‌تواند باشد:
منافع شخصی در روشنفکران راست بیشتر از روشنفکران چپ انگیزه علایق روشنفکری آنان است!
روشنفکری چپ حتی در آزادترین جوامع غربی نیز به قیمت از دست دادن بسیاری از نعمت‌های مادی و موقعیت‌های اجتماعی است. از این منظر روشنفکر چپ اغلب عاقلانه رفتار نمی‌کند و منافع شخص‌اش معمولا در تضاد با اهداف روشنفکرانه‌ی او قرار می‌گیرند. اما روشنفکر راست همیشه در هماهنگی کامل با منافع شخصی خویش است. او دردنیایی زندگی می‌کند که از نظر او گزینه ارجح است و تلاش برای کسب منافع مادی و موقعیت اجتماعی در آن مشروع است.
روشنفکر چپ با دشمنی قدرت حاکم روبرو می‌شود. این دشمنی از تبعیض و اغماض شروع می‌شود تا به زندان و اعدام ختم شود. در چنین فضایی روشنفکر چپ گاهی نگاهی کینه‌جویانه‌تر و خشن‌تر از آنچه که می‌باید می‌یابد. روشنفکری روشنفکر راست اما برای او درهای بسیاری را باز می‌کند. او مدارج ترقی اجتماعی را به سهولت می‌پیماید و در مجموع دنیایی که او می‌بیند بسیار دست‌ودلباز‌تر و دوستانه‌تر است و این واقعیت در افکارش نیز بازتابی عینی دارد. روشنفکر چپ خیلی بیشتر در آینده زندگی می‌کند، اما روشنفکر راست در حال زندگی می‌کند و از نعمات "حال" استفاده می‌کند.
به ویژه قدرت در زندگی این دونوع روشنفکر تاثیری عمده، اما دوگانه‌ای دارد. بنا به موقعیت فوق روشنفکر چپ در مسیر خویش هرچه بیشتر از قدرت بریده و به توده‌های محروم نزدیکتر می‌شود. روشنفکر راست اما با نزدیکی نقطه‌نظراتش به قدرت حاکم معمولا جذب مناسبات آن شده و کم‌کم (و با سپری شدن جوانی و افکار رمانتیک ناشی از آن) تمام و کمال جذب ماشین حکومتی شده و به یکی از چرخ‌دنده‌های آن تبدیل می‌شود. هر چند از این پس دیگر به سختی بتوان او را روشنفکر نامید، او کارمند دولت است و کارکردی مشخص در جامعه دارد که ربطی به "اندیشیدن مستقل و آزاد" ندارد و دولت نیز (در هردونوع راست و یا چپ آن) جز ابزار سرکوب طبقات فرودست نمی‌باشد.
....
طبیعی است که در هردودسته استثناهایی هم وجود دارد، ولی استثنا همانطور که می‌دانیم قاعده را نفی نمی‌کند.

اینها هم سه تا نوشته دیگر درباره چپ و راست از پارسا و حامد و اسد